Mozes had er veertig jaar voor nodig. Wij bereikten Israël in een paar uur. Ook met een omzwerving trouwens: tussenlanding in Zürich (“geen geld, wel Zwitsers” zouden ze in het Vaticaan zeggen).
De aanblik van het “Heilige Land” vanuit een vliegtuigraampje kort voor de landing was een gemengde ervaring. Voor mijn gevoel afdalend naar een zeer oude wereld, Abraham, Izaak, Mozes. Links en rechts van mij orthodoxe joden in de meest bizarre uitdossingen. Enorme zwarte hoeden van een soort dikke, harde kunststof en met een handvat, leek het wel. Ik moet dit de komende dagen nader bestuderen. Jongens van twintig met de bleke teint van een honderdjarige. De wereld om mij heen, in het vliegtuig was tegelijk vol consumententechnologie. Op mijn schoot glom de iPad. Ik had een foto kunnen maken maar het resultaat zou zijn, een ovaal raampje, een glimp van een grijze vleugeltip en verder een wit niets. Maar dat was al eerder en beter gedaan door de kunstenaars als JCJ van der Heyden en Robert Zandvliet.

Vóór ik kon gaan filosoferen over het verschil tussen een foto en een schilderij stond ik in de rol van verdachte voor de grenspolitie. Zoals waarschijnlijk bij iedere crimineel zonder ervaring schoot alles waar ik mogelijk schuldig aan was door mijn gespannen brein. Had ik verboden literatuur in mijn bezit? Had ik staatsvijandige vrienden? Had ik ooit slechte gedachten over de staat Israël. Een beambte die zo te zien tweeduizend jaar geleden voor het laatst gelachen had, vroeg of ik naar plaatsen ging waarvan ik de naam niet verstond. Hij keek mij ononderbroken aan zoals je naar een vlieg kijkt terwijl je te lui bent om hem dood te slaan. “Are you going to Gaza??” Ik ontkende heftig. Ik kon door.

Toen het gezelschap weer levend en wel compleet was mochten wij een kop koffie drinken. Ik kocht een boek: van Gershon Gorenberg. Kom ik op terug.
Wij waren met zestien reizigers. Meta Floor is onze reisleidster. Zij werkt al jaren voor Sabeel en heeft ongelooflijk veel contacten in Israël en in de bezette gebieden: “Israeli Occupied Territory. Of: de “territories”. Of: de betwiste gebieden. Of : Judea en Samaria. Of: Area C. Of: Eretz Israel. Enfin, zelfs als je van Mars kwam dan zou je toch zeggen: daar moet ergens een probleempje zitten.

Gaza! Toen wij met een wijde boog Tel Aviv aan de zuidkant rondden om aan de oostkant de landingsbaan goed aan te vliegen, sloegen onder ons twee raketten in. Fajr 5 raketten die gelanceerd werden vanuit Gaza. Alleen ooggetuigen op de grond hebben ze gezien. In zee ter hoogte van Bat Yam. En langs de zuidgrens van Tel Aviv landinwaarts. De situatie doet mij denken aan begin november 2008. De presidentsverkiezingen in de VS waren net voorbij. Israël brak een wapenstilstand met veel geweld. Hamas reageerde. Israël bracht zijn troepen in gereedheid voor een grondoffensief. Op Kerstmis 2008, toen de westerse wereld aan de kalkoen zat startte een vernietigend grondoffensief tegen Gaza. Dat duurde tot één dag voor de inaugurele rede van de nieuwe Amerikaanse president. Zeer kort daarna won de zittende Israëlische regering de verkiezingen.

Onze reisorganisatie is Sabeel, een christelijke organisatie die van oudsher was gericht op de Palestijnse christelijke minderheid in dit land. Ik was de enige niet-christen en niet-gelovige. Dat was geen enkel probleem had men mij verzekerd. Ik had een week tevoren een bijbel gekocht met de bedoeling om die in de dagen voor vertrek nog even te lezen. Mijn decennialange ervaring als bestuurder heeft mij in staat gesteld snel kennis te nemen van rapporten en er dan vervolgens over mee te praten alsof ik ze wekenlang onder mijn hoofdkussen had.

Maar die vlieger ging alleen al vanwege de omvang deze keer niet op. Mijn bijbel, in het moderne taalgebruik van de officiële vertaling uit 2004 is een dundrukeditie en telt zo’n 1800 bladzijden. Tot mijn grote verbazing beslaat het Oude Testament daarvan ruim 1300 bladzijden. Ook in tegenstelling tot mijn verwachting bleek de tekst uitstekend leesbaar. Modern (niet modieus) Nederlands. Uit respect voor de inhoud en voor mijn reisgenoten zal ik hierna en in volgende columns schrijven over de Bijbel met een hoofdletter (hoewel dat van van Dale niet hoeft). Met “het heilige land” doe ik dat nog niet: eerst eens kijken of Gods wetten hier wel in voldoende mate worden nageleefd.

Ik kwam al lezende namen tegen die lang vergeten hoekjes in mijn geheugen deden opflikkeren. Komend uit Indonesië hadden mijn ouders indertijd niet zo precies in de gaten wat een “School met den Bijbel” precies inhield, waardoor ik vijf jaar lang overdag onderricht kreeg in de werking van de hemel en de hel. ’s Avonds hield ik voor hen verborgen hoe slecht het met ze zou af lopen. Ik ontwikkelde een theorie op grond waarvan er in bepaalde gevallen wel een coulanceregeling zou worden toegepast.

Om zeven uur diner in het Casa Maria Hotel. Dit is Nazareth. Hier staat de Aankondigingskerk. Op die plek vernam Maria dat zij in verwachting was. Ja, dat waren nog eens tijden!

In bed las ik in een passage uit de Bijbel. Een tirade van Paulus tegen de Farizeërs.
Een stukje uit de Bijbel, iedere keer voor het slapen gaan. Dat zal mijn beide ouders misschien nog ten goede kunnen komen in de sferen waarin zij nu verkeren.

Jan Schnerr
15 november 2012

(JCJ vd Heijden. zie boekenkast. uitsnede)