Trump: veldheer zonder plan
De aanloop tot de oorlog tegen Iran maakte in alle opzichte een chaotische indruk. De Amerikaanse president werd de oorlog ingerommeld door Israël’s aankondiging dat het hoe dan zou gaan aanvallen. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio moest Amerika wel meedoen omdat het anders onvoorbereid geattaqueerd zou worden. Dit weinig overtuigende verhaal werd de volgende dag tegengesproken door de president. De Navo (doet die er nog toe?) hoorde het allemaal achteraf. De ‘strategie’: het wordt een korte oorlog, regime change, total surrender.
Amerika, vrij chaotisch imperium
Op de achtergrond doemen de Amerikaanse verkiezingen in november op. Betekent dat dat sommige beslissingen met het oog daarop juist wel of juist niet worden genomen? Strategisch handelen door een wereldmacht ziet er anders uit. De verwachting werd gewekt dat een snelle verwoesting van Iran door de superieure Amerikaanse luchtmacht het klimaat zou scheppen voor binnenlandse opstanden. De eerste poging daartoe in januari 2026 mislukte. De CIA en de Israëlische Mossad werken nu aan de tweede poging. Ook over dit plan wordt vanuit Washington een afwijkend geluid gehoord.
Iran heeft in de met de VS bevriende Arabische landen Amerikaanse radarinstallaties uitgeschakeld, evenals in Turkije. Ondertussen faalt Israëls verweer tegen Iraanse raketten en drones. In Tel Aviv zijn de verwoestingen enorm, de precisie van de raketten en drones vanuit Iran is verbijsterend. Een Franse vloot in de Middellandse Zee ligt voor Cyprus, een Nederlands fregat komt eraan. Het gaat om “Europa’s veiligheid” want er is daar door Iran een raket op een Engelse basis afgevuurd. Op grondgebied van de EU. Het is op zich juist dat (enkele) Europese landen daarop reageren, alleen, de chaos had wat minder mogen zijn.
De Republikeinen en de midterms
Trumps positie is precair. Verlies van de Republikeinen in november kan een ramp voor de president en de partij worden. De Israël-lobby (zowel binnen de Republikeinse als de Democratische Partij) dwingt hem tot voortzetting van een zeer riskante ‘sloop Iran’-koers terwijl tegelijkertijd binnen “zijn” Maga-beweging een loopgravenoorlog woedt rond de invloed van Israël op de politiek in Washington. Voor Amerikaanse ogen veel minder opvallend is de langzame aardverschuiving in de positie van trouwe bondgenoot Europa. Pedro Sanchez gaf de aftrap: ‘Spanje doet niet mee’. De reactie van Trump was primitief radicaal maar Spanje gaf geen krimp. Nadat bondskanselier Friedrich Merz afgelopen donderdag in Washington op bezoek was waar hij de president onderdanig zijn steun gaf in die “Spaanse opstand”, werd hij dit weekend – spectaculair voor Duitse verhoudingen – hard teruggefloten door Duitslands vice-kanselier Lars Klingbeil: “Dit is niet onze oorlog”.
“Snelle oorlog”, ofwel: begin van langdurige oorlog?
De Europese regeringen lopen dus op eieren en er ligt nog een veld vol eieren voor ze. Aanvoer van olie en gas; oorlog in Oekraïne; wel of geen Amerikaanse wapens kopen; de Navo langszij houden; de bevolking wijs blijven maken dat er vijf procent van het bbp naar defensie en aanverwante zaken moet gaan; is er een risico dat Israël zijn kernwapen inzet? Hamvraag: wat zijn de plannen in Washington met deze Iran-oorlog? De belangrijkste Europese leiders, Macron, Merz, Starmer, von der Leyen hebben geen samenhangend verhaal.
De oorlog ging intussen zijn tweede week in. Iran bombardeerde door op het Arabisch schiereiland, ook olie-installaties en andere economische relevante doelen, onder meer van de families Trump, Witkof en Kushner. Wat in Israël precies gaande is, nu ook meer geavanceerde Iraanse raketten en drones worden ingezet, is onduidelijk. Er heerst keiharde censuur in Israël en het eigenaardige is dat de internationale persbureaus dat lijken te versterken met zelfcensuur. Er zijn berichten dat de VS geïnteresseerd zijn in overleg met Iran. Iran heeft verklaard daar geen fiducie in te hebben en laat het op een uitputtingsoorlog aankomen.
De Amerikaanse en Chinese leiders ontmoeten elkaar van 31 maart tot 2 april. “This year could be a landmark year for China-US relations. The agenda for high-level meetings is already on the table“, zei de Chinese minister van Buitenlandse Zaken afgelopen zondag. Het moet wel raar lopen wil daar niet wat afgesproken worden over Iran/Israël.
Er staat meer op het spel
Saoedie-Arabië heeft sinds kort een defensieverdrag met Pakistan, inclusief een nucleaire dimensie. Pakistan heeft kernwapens en de Saoediërs hebben veel geld. In maart 2023 sloot Saoedie Arabië onder bemiddeling door China ook een samenwerkingsverdrag met Iran. Turkije heeft geen belang bij een machtig Iran maar heeft nog minder belang bij het uiteenvallen van het land, te beginnen bij de Koerden en daarmee de uitschakeling van Iran als barrière tegen plannen binnen Israël om een ‘Groot Israël’ te realiseren. Turkije en Saoedie-Arabië proberen Syrië te stabiliseren en als eenheidsstaat overeind te houden, zeer tegen Israëls wens. China en Rusland helpen Iran. India zocht de laatste tijd toenadering tot Israël maar komt nu zonder olie te zitten. De Verenigde Arabische Emiraten (VAE/UAE) die gewed hebben op de Israëlische kaart, zitten in een spagaat. Saoedie-Arabië is dan ook bezig met een major realignment of its foreign policy and global role.
Een stabiel Midden-Oosten is voor Europa van cruciaal belang. Saoedie-Arabië en Turkije kunnen helpen om Israël te enigszins te managen zodat de joodse staat krijgt wat het nodig heeft: een contragewicht tegen de huidige ontwikkeling in de richting van een agressief-religieuze godsstaat-met-atoombom, met een apartheidssysteem en met een gevaarlijke droom: ‘van de Nijl tot de Eufraat’.
Europa?
Europese politici durfden ten aanzien van het Midden-Oosten, zonder goedkeuring van Washington nog geen theekopje te verplaatsen. Dat wegkruipen voor het onvermijdelijke kan niet lang meer worden volgehouden.
Als Iran in deze oorlog overeind blijft dan zal dat er uiteindelijk toe leiden dat relatief kleine spelers waaronder ook de Europese Unie een eigen Amerika- en Israël-politiek ontwikkelen waarin vriendschap niet meer gratis is. De EU is Israëls grootste handelspartner. Het slechte scenario: als Iran als eenheidsstaat ineenstort en de Koerden, Azeri’s en andere minderheden zich op de restanten storten dan komen grote vluchtelingenstromen op gang, richting Europa.
***
BRONNEN
YouTube vervult een interessante rol in deze fase, waarin de ‘mainstream media’ moeite hebben om vanuit het gangbare westerse narratief en hun daarbij behorende netwerken de dagelijkse gebeurtenissen een kader te geven. Zelf volg ik o.a. een aantal Amerikaanse wetenschappers en oud-diplomaten en -militairen die kennelijk nog een uitgebreid netwerk in “het apparaat” onderhouden.
- Chas Freeman. Voor interessante analyses van het internationaler wordende militair-politieke strijdtoneel, zie recente interviews met de Amerikaanse oud-ambassadeur Chas Freeman. Bijvoorbeeld hier.
2. Ted Postol MIT Professor and Pentagon advisor Ted Postol explains why the missile defence systems are failing in the war against Iran, and why the US and Israel will not win this war.
3. Welk risico lopen de VS? Prof. John Mearsheimer geïnterviewd door Daniel Davis