Is de Trump-regering serieus van plan het leger op grote schaal in te zetten tegen “binnenlandse onlusten”? Zo ja, dan rijst de vraag wat daarachter zit. Er zijn immers geen grootschalige onlusten laat staan een dreigende burgeroorlog. Dus: is het serieus?
“Binnenlandse oorlog” serieuze optie?
Op de marinebasis Quantico in het Amerikaanse Virginia vond afgelopen dinsdag een bizarre bijeenkomst plaats. Achthonderd (!) topmilitairen – generaals en admiralen – waren door minister van defensie Pete Hegseth met spoed opgetrommeld. Ook vanaf verre posten – Philippijnen, Perzische Golf, Zwarte Zee – waar spanningen hoog oplopen.
Trump hield een redevoering, zijn boodschap was warrig maar levensgevaarlijk: Amerika wordt bedreigd door een vijand van binnenuit, níet een buitenlandse vijand: That’s a war too. It’s a war from within. Deze dreiging zou gevaarlijker zijn dan welke buitenlandse dreiging ook, inclusief die van China. Het was een onwezenlijk theater: de volledige legertop zat daar dicht op elkaar gepakt in een ambiance als bij een toespraak van de Leider van Noord-Korea.
Amerika’s vijand zit volgens de president vooral in de grote steden, een mengsel van ‘radical left’ (waaronder gekozen Congresleden), criminele immigranten en de wereld van drugs en misdaad. De verzamelde legertop werd weinig subtiel gewaarschuwd: “This is gonna be a big thing for the people in this room because it’s the enemy from within and we have to handle it before it gets out of control.” Zie hier, hier en hier wat gerenommeerde retired generals er deze week over zeiden.
Serieuze voorbereidingen in gang
Artikel II van de grondwet benoemt de president tot opperbevelhebber van het leger en de marine. Trump dinsdag tot de generaals: “Last month, I signed an executive order to provide training for a quick reaction force that can help quell civil disturbances (…) top military officers will play part in ‘war from within’ in major US cities.” De president heeft in de afgelopen weken al militairen gestuurd naar Los Angeles, Washington, DC, Memphis/Tennessee en Portland/Oregon. Dinsdag suggereerde hij dat binnenkort andere steden volgen, onder andere San Francisco, Chicago en New York. Hij eiste van het militaire apparaat dat het reageert op perceived threats at home waaronder riots and unauthorised immigration. Nu zullen Trump en Hegseth zeker niet zo naïef zijn om te veronderstellen dat gepolitiseerd militair machtsvertoon in dergelijke steden geen rellen en straatgevechten uitlokt. Sterker nog, het lijkt mij dat dat ook de bedoeling is: That’s a war too.
De structuur van de Amerikaanse democratie
De Grondwet volgens het 10e Amendement geeft alle bevoegdheden aan de afzonderlijke staten, tenzij expliciet anders bepaald. Wet- en ordehandhaving is in dit systeem de bevoegdheid van de staten. Het sturen van militairen naar steden zal dus naast agressie op straat ook juridisch verzet oproepen. Dat verzet komt inmiddels op gang. Maar ook bestuurlijk verzet: de gouverneur van Californië haalde ermee de wereldpers. En burgemeester Brandon Johnson van Chicago announced on Saturday that he was signing the so-called Protecting Chicago Initiative amid what he said were “credible reports” that Chicago could see militarised activity by the federal government within days.
Wat hier zichtbaar wordt lijkt de voorbode van aanzienlijke problemen: militarisering van ordehandhaving in de grote steden in een context van ongekend felle politieke strijd op landelijk niveau en onrust aan de universiteiten (de “kanarie in de kolenmijn”). Een regering die deze strijd doelbewust aangaat heeft daar bezien vanuit zijn eigen belang en machtspositie, zwaarwegende redenen voor. Maar welke?
Wat speelt er op de achtergrond?
De Amerikaanse bevolking begint te merken dat Amerika zijn status van enige supermacht verliest. Toch houdt het land wereldwijd 800 militaire bases in stand, het defensiebudget groeit verder, oorlogen worden gevoerd (Oekraïne) of voorbereid (Israël/Iran, Venezuela). Financiële ruimte voor de lagere en midden-inkomensgroepen is er niet. De war-on-tariffs begint voor die groepen ook nog eens verkeerd uit te pakken. Trumps populariteit is spectaculair gedaald terwijl een impeachment beweging op gang komt. De president verkeert kortom in een situatie waaruit zelfs een slangenmens zich moeilijk kan bevrijden.
Afleidingsmanoeuvre?
Een gefabriceerde crisis, zoals een “oorlog in het binnenland” zou de aandacht kunnen afleiden van de problemen die niet worden opgelost. De president ziet namelijk geen kans om de Oekraïne-oorlog te beëindigen terwijl hij al voor zijn aantreden beloofde “Bidens oorlog” binnen een week te kunnen stoppen. Gevaarlijker nog voor de president is de massaslachting in de Gazastrook. Het wordt steeds duidelijker ook voor de MAGA-achterban van de president, dat ‘de machtigste man ter wereld’ geen kans ziet om Israël in het gelid te zetten: the tail waggles the dog. Informatie over wat er in Gaza gebeurt dringt door in brede lagen van de Amerikaanse bevolking, vooral bij de jongere leeftijdsgroepen. Verrassend genoeg ook in de MAGA-achterban die het meer moet hebben van de sociale media dan van de traditionele informatiebronnen. Zo begon de razend populaire en onlangs vermoordde Charley Kirk dit jaar twijfel over Israël te zaaien onder zijn christelijke achterban. De zeer invloedrijke en (nog) Trump vriend Tucker Carlson doet hetzelfde bij een groter publiek. En dan is er een derde probleem dat een sluimerend probleem lijkt maar dat een politieke kernbom kan worden … de Epstein affaire.
Most Americans want the Epstein files released, poll finds (02/10/2025)
De regering Trump doet er tot nu toe alles aan om het openbaar worden van de Epstein files te voorkomen en treedt daarmee in de voetsporen van Biden. Maar als dat desondanks toch gebeurt dan zijn twee politiek desastreuze gevolgen mogelijk. Ten eerste, het in opspraak raken van invloedrijke Democraten en Republikeinen, onder wie Trump zelf. Ten tweede, het bekend worden van de rol van de Israëlische geheime dienst in deze affaire of op zijn minst het oprakelen van de discussie over mogelijke betrokkenheid. Als men deze twee punten combineert dan doemt de vraag op of de president van de VS chantabel is. Zie dit commentaar van prof. John Mearsheimer.
Klassieke oplossing: afleidingsmanoeuvre
Als een politieke knoop niet meer te ontwarren is kan oorlog een oplossing zijn: de rally round the flag. In het geval van Trump, een ‘oorlog’ in de Verenigde Staten zelf en bij voorkeur in door Democraten bestuurde grote steden.
Het zal geen toeval zijn dat op dit moment op de burelen in Washington het concept ligt van de nieuwe National Defence Strategy: “… prioritize protecting the homeland and Western Hemisphere, a striking reversal from the military’s yearslong mandate to focus on the threat from China”.