Tag Archives: Europa

2026: de ‘civilizational erasure’ van Europa?

Posted on by

Citaat van de maand: “It’s an honor to serve you in this volunteer position to make Greenland a part of the US.” (Louisiana’s gouverneur Jeff Landry tot zijn president)

***

Fris het nieuwe jaar in

Het jaar 2026 is vijf dagen oud en één voorspelling kan al genoteerd worden: de door president Trump voorspelde zelfvernietiging van de Europese beschaving vindt dit jaar niet plaats. We zitten op 1500 jaar (West-)Europese beschaving. 2500 jaar zelfs als je rekent vanaf de Griekse klassieke periode. Longue durée noemde historicus Fernand Braudel dat. Trumps presidentschap zou hij hooguit gezien hebben als een ‘gebeurtenis’.  

In een briljant artikel zegt Dalibor Rohac die senior fellow is bij het American Enterprise Institute, ook naar Amerikaanse maatstaven een rechtse organisatie:

“The suggestion that the EU represents a dead end in Europe’s civilization betrays a profound ignorance of the continent’s history. (…) Since the fall of the Roman Empire, Europe has always been balancing cultural and political unity and diversity, and its succession of unwieldy quasi-federal institutions are a part of that. Far from being an aberration, the EU continues in the tradition of the Holy Roman Empire, the Hanseatic League or the Polish-Lithuanian Republic.”

Amerika in 2025

Californische tech-miljardairs braken door op verschillende fronten. Hun investeringen compenseerden nog het verval van de puur industriële sector in Amerika. De onderlinge concurrentie is daar moordend. Maar de doorbraak van Musk c.s. op een hoger niveau – de politieke macht in Washington – is niet conform het handboek vrije markt. Zelfs de oude ’Epstein-elite’ van Democraten en Republikeinen legde het af tegen de tech-bros die hun eigen (vice-)president naar voren schoven. Ten oosten van ons bracht de oorlog in Oekraïne de zwakke punten van het Amerikaanse militair-industrieel complex aan het licht. En, minder opvallend was er de veenbrand genaamd BRICS die knabbelt aan macht van de dollar.

Europa in 2025

Er was ook een veenbrand onder het ‘eigen volk’: de Europese varianten op MAGA zoals AfD, Front National en Reform UK. De politieke reacties daarop zijn krampachtig (Duitsland), zoekend-elitair (Frankrijk) of zonder meer chaotisch (VK). De stabiliteit die Meloni’s Broeders van Italië brachten – tot voor kort “neo-fascistisch”, inmiddels met een stabiele pro-EU en euro-vriendelijke politiek – stemt tot nadenken. De morele gidsfunctie die Europa nog wel had struikelde definitief over de genocide in de Gazastrook.

Minder opvallend: de nucleaire dreiging kwam terug van weggeweest. Plaatsing van middellange-afstand raketten met Duitsland als lanceerplatform, Duitse oorlogsretoriek, aanvallen op Russische atoombommenwerpers en op aan Rusland gerelateerde schepen. Hoe groter de interne verwarring – in Duitsland en VK vooral – hoe groter de risicobereidheid en hoe pijnlijker de afwezigheid van een consistent verhaal. China botste met de Nederlandse minister van Economische Zaken en won.  

Europa in 2026?

De marginalisering van de NAVO is gaande. Wat nu? “De bewapening van Europa moet over drie-vier jaar op orde zijn. Als Rusland Oekraïne verovert dan lokt voor hen Europa.” Een duidelijk verhaal maar het lekt aan alle kanten. Ik zou eerder zeggen: Als de stervende Navo doorgaat met acties op Russisch grondgebied dan volgen in 2026 Russische acties directer gericht op Europa. Het goede nieuws is drieledig, lijkt mij. 1. De beleidschaos in Washington zet Europa in beweging. 2. De economische druk vanuit China dwingt Europa tot meer realisme. 3. Het ‘andere Amerika’ – de universiteiten, de non-profit wereld, de niet-fascistoïde meerderheid binnen de Maga-beweging, de middenklasse die zijn geld ziet wegvloeien naar de miljardairs, etc. – is niet zomaar verdwenen.

Valt de Europese Unie uit elkaar? Niet waarschijnlijk. Al zullen de interne spanningen hoog oplopen. De anti-Russische retoriek overtuigt het publiek in Noordwest-Europa niet meer echt en in Zuid-Europa en Frankrijk nog minder.  Als Friedrich Merz zo doorgaat, gesteund door de bloedeloze SPD verdient hij eind 2026 de AfD als partner. Wat ‘extreem-rechts’ werkelijk zal doen kom je pas te weten als zij regeringsverantwoordelijkheid dragen. Maar dit jaar zullen de regeringen in de Europese Unie (Merz en Starmer voorop als zij willen overleven) afscheid moeten nemen van het verhaal van het ‘vereende’ Oekraïne dat Rusland nog wel drie jaar “kan bezig houden”.

Spektakel op langzaam verschuivende aardplaten

Hoe het ook zij, het verband tussen nauwelijks zichtbare lange termijn trends en spectaculaire actuele gebeurtenissen is alleen achteraf te bepalen. Sterker nog: de ‘ondergang van het Romeinse Rijk’ bijvoorbeeld – zo las ik op mijn favoriete website over de oudheid – wordt door verschillende historici nu, na anderhalf duizend jaar, ‘gedateerd’ ergens tussen het einde van de tweede tot en met de zevende eeuw na Christus. Europa is daarna toch maar weer mooi opgekrabbeld en heeft een infrastructuur – van transportroutes tot rechtsstaat, van bedrijven, goed bestuur en publieke voorzieningen tot universiteiten – die voorlopig nergens geëvenaard gaat worden.

Uncle Sam op afstand, Europa door een dal

Posted on by

Las ik dit nu ooit in een Amerikaanse roman of zag ik het in een film? Iemand vertelt aan de bar over ‘kleine problemen’ in zijn bedrijf. De man naast hem staart dof voor zich uit en zegt, “Een faillissement gaat op twee manieren, eerst hééél langzaam en dan heel snel”.  

Europa verzet zich tegen een Amerikaans-Russische deal inzake de verloren oorlog in Oekraïne. De Amerikaanse machtselite heeft een andere prioriteit: Rusland moet worden losgeweekt van China. Oekraïne is daarbij een speelballetje, Europa een speelbal. Maar de Europese politieke kaste heeft de grootste moeite om op basis van die realiteit een draai te maken. Nu wil men zelfs Russische tegoeden stelen en die honderden miljarden vervolgens aan het op zijn laatste benen lopend regiem in Kiev geven dat daarmee de Russische troepen zal dwingen tot … ja, tot wat precies?

Droomwereld van de Europese politiek

“Nothing about Ukraine without Ukraine, nothing about Europe without Europe, nothing about NATO without NATO”, zei de president van de Europese Commissie een week geleden in Straatsburg. Dat is verontrustend en wel om drie redenen. Ten eerste omdat de belangen van Europa niet dezelfde zijn als de belangen van Oekraïne, ook al negeren Europese woordvoerders en mainstream media die realiteit al vier jaar. Ten tweede omdat ‘nothing about Europe without Europe’ een droomwereld weerspiegelt waarin Donald Trump en Ursula von der Leyen gesteund door Merz, Macron, etc. hand in hand gezamenlijke belangen verdedigen. Helaas dit is een muis die brult. Het nothing about NATO without NATO is om dezelfde reden – en nog een paar andere, zie hieronder – iets uit een voorbije wereld.

Wakker worden in de realiteit

De werkelijke wereld is op weg van een unipolaire situatie naar een multipolaire orde. Van de Verenigde Staten als enige haan in de kippenren naar een wereld met twee grootmachten, VS en China. En daarnaast? Rusland? Het land is reusachtig qua omvang, het grenst aan alles en iedereen, is een volwassen kernmacht en het verbaast vriend en vijand in de Oekraïne-oorlog: binnen de kortste tijd organiseert het een gigantische, technologisch hoogstaande oorlogsmachine en dat zonder binnenlandse opstand. Gecombineerd met een diplomatie die meer strategisch denken doet vermoeden dan in Washington, Brussel, Berlijn en Parijs bij elkaar. En al kan ik mij Rusland met zijn bescheiden en bovendien neerwaartse demografie moeilijk als grootmacht voorstellen, het grenst aan Europa. Dat is een bedreigende situatie zolang Europa vanuit Moskou gezien, a) een verlengstuk is van Amerika, b) in feite al niet meer de VS-veiligheidsgarantie heeft, c) zelfs geen tactische kernwapens heeft, d) dwars blijft liggen inzake beëindiging van de oorlog in de Oekraïne en e) ook economisch (sancties, energie) en financieel een anti-Ruslandkoers vaart.   

De NAVO?

De NAVO is niet dood, maar onzekerheid over de toekomst ervan is alom aanwezig. Getuige twee reanimatievoorstellen van aanstormende, relatief pro-Atlantische deskundigen. 1. Hier wordt gedacht aan versterking van de NAVO, maar dan in de vorm van een gezamenlijke verdedigingsinspanning door twee soevereine spelers: VS en Europa. 2. Of, nog meer optimistisch ook vanuit een Atlantische visie, [NATO] needs to evolve beyond war and find a purpose in peacetime. In conservatieve kringen in de VS circuleren meer rigoreuze plannen, that outline a significant U.S. retreat from NATO, including shrinking the size of NATO staff and pulling U.S. forces out of Europe (hier). De Amerikaanse Heritage Foundation is duidelijk over een Europese politiek (in dit geval ten aanzien van Israël) die niet strookt met de Amerikaanse lijn: For too long, Europe has assumed Washington would overlook betrayals in the name of “unity.” That era is over (hier).

Er zijn zeker nog gezamenlijke belangen van de VS en Europa maar helaas vooral veel Europese afhankelijkheden. Ook al loopt de VS niet zomaar weg, de tektonische beweging is duidelijk. De hamvraag is niet of de NAVO overleeft maar of de Europese Unie de geleidelijke marginalisering van de NAVO overleeft bij gebrek aan een soevereine Europese defensiepolitiek.  

Desintegratie Europese Unie?

De angst voor een uiteenvallen van de EU is reëel. Een negatief scenario kan er ongeveer als volgt uitzien. Europa gaat in hoog tempo door met bewapenen. Er ontstaat onderlinge strijd over de aard en urgentie van ‘de Russische dreiging’, over de mate van soevereiniteit ten opzichte van de VS en over de financiering van de defensie vooral in relatie tot bezuinigingen in de sociale sector. Noord-Europa kiest voor een “post-NAVO” in samenwerking met de VS. Polen en Griekenland gaan zwalken. Duitsland en Frankrijk zien geen kans te komen tot een sterk alternatief voor de veiligheid die de NAVO tot voor kort kon bieden of leek te bieden. Als klap op de vuurpijl: de Amerikaanse regering verliest zijn belang bij het voortbestaan van de Europese Unie en speelt met middelpuntvliedende krachten.

Of: sprong naar voren?

Een positiever scenario zou kunnen zijn dat de Duits-Franse as een soort ‘defensie fundament’ legt. Als volgt. Frankrijk legt een relatie tussen zijn kleine peperdure kernmacht en artikel 42.7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie; dat artikel legt ook in zijn huidige vorm al een keurige link naar wat er binnenkort nog over zou kunnen zijn van de NAVO. Duitsland gaat meebetalen aan de Franse Force de frappe zodat, als het een beetje meezit het faillissement van La Grande Nation in de komende jaren voorkomen kan worden. In december vorig jaar schreef de RAND Corporation al: ‘This language (bedoeld is artikel 42.7) is arguably more binding even than NATO’s common defense pledge, Article 5, and Russia already agreed not to stand in the way of Ukraine’s EU membership during the 2022 talks’. Veel lidstaten, nerveus geworden door de Amerikaanse terugtrekking uit Europa, schikken zich vervolgens in zo’n Frans-Duitse deal. Ook Italië bijvoorbeeld dat natuurlijk niet wil dat zijn grote defensie-industrie geïsoleerd raakt.

Hoop, aan het einde van het dal

De afgelopen week gaf het Kremlin aan dat als Europa zijn dreigingen op militair en financieel-economisch gebied waarmaakt, een situatie zal ontstaan waarin Rusland zich in oorlog beschouwt met Europa. Uit de VS (Scott Bessent) kwam tegelijkertijd een verklaring die ernstige twijfel zaait over de toekomst van artikel 5 van het NAVO-verdrag. Dit is geen toevallige samenloop. In de zojuist in Washington gepubliceerde National Security Strategy is voor de huidige NAVO geen plaats meer. Volgens Philipp Blom in de NRC op deze Sinterklaasdag is er nog hoop. Dat denk ik ook. “Wat ontbreekt, is de politieke wil”, zegt hij. Dat is te vaag. Frankrijk en Duitsland!!!

l

Europa, afhankelijk van een olifant die zich bedreigd voelt. Riskant!

Posted on by

Uncle Sam Doesn’t Want You — He Already Has You

Europa’s afhankelijkheid van de Verenigde Staten begint een probleem te worden. Trump I was niet Europa vriendelijker dan Trump II, maar deze keer zijn de zaken voor de nieuwe regering in Washington veel beter voorbereid dan begin 2017. De interne stabiliteit van de VS is in die acht jaar verder verminderd evenals het aanzien van de supermacht wereldwijd. Sterk afhankelijk zijn van een grootmacht die zich waarschijnlijk bevindt in een fase van neergang is gevaarlijk.

Recent nieuws: Sinds enkele dagen ligt op het bureau van Trump’s minister van Defensie het ontwerp van een nieuwe “National Defence Strategy”. De vorige (2018) verklaarde het in bedwang houden van China tot hoogste prioriteit. Die eer valt nu te beurt aan “Home and the western hemisphere”. “Domestic and regional missions above countering adversaries as Beijing and Moscow”. Wij moeten waarschijnlijk denken aan Los Angelos, Washington, Chicago, Mexico, Venezuela, Panama, Noordpoolgebied, Groenland (Denemarken? Europa tot aan de grens met Rusland?). Het ministerie van Pete Hegseth is alvast omgedoopt tot Ministerie van Oorlog. De handschoenen gaan uit. 

Al 80 jaar afhankelijk

Die afhankelijkheid is niets nieuws. Toen de Angelsaksische legers tijdens de Tweede Wereldoorlog uitzicht kregen op een overwinning op nazi-Duitsland overlegden de Grote Drie – Franklin Roosevelt, Winston Churchill en Jozef Stalin – in november 1943. Toen was nog niet bekend waar precies in Europa hun troepen elkaar zouden gaan tegenkomen. De invloed sferen werden pas expliciet verdeeld in Jalta (begin februari 1945). Groot-Brittannië ging nog door voor één van de “Grote Drie” maar werd in 1956 (Suezcrisis) door de VS ruw in het gelid van de ‘bondgenoten’ gezet. Ook het Engelse leger valt onder Amerikaans Navo-commando. Evenals het Franse leger (héél geleidelijk en niet volledig).

Op 19 november 2016 schreef ik een column ‘Gaat Trump Europeanen van ons maken?’ Ik hoopte dat hij ging winnen. Om die reden. Heinrich August Winkler, historicus aan de Humbold-universiteit in Berlijn, schreef enkele maanden later in de NRC dat het presidentschap van Donald Trump, “een breuk [is] in de geschiedenis van het Westen. Waarschijnlijk is het de diepste breuk sinds 1945, zo niet sinds 1917.” Winkler had gelijk. Maar mijn verwachting dat de brute Trump de europeanisering van de Europeaan direct een flinke stimulans zou geven kwam niet uit.

Waarom past Europa zich zo traag aan?

1 De Europese instituties zijn historisch gezien snel tot stand gekomen. Maar door de enorme uitbreidingen met ex-Warschaupact staten rond de eeuwwisseling is er nu een bouwwerk dat nog kraakt van de nieuwigheid.

2 Zo is er geen volwassen Europese buitenlandse politiek, een kernelement van nationale soevereiniteit. Dat komt ook door het volgende punt.

3 Er is geen Europees leger, de ruggengraat van buitenlandse politiek. Dus ook geen politieke autoriteit die voorkomt dat er tien verschillende soorten tanks (etc.) zijn, dat er veel te dure spullen in de VS gekocht worden en dat overstijgende lange termijn projecten (FCAS) maar niet van de grond komen.

4 Er zijn geen Europese informatie- en veiligheidsdiensten.

5 De Europese politieke klasse, ik schreef daar in mijn vorige column over, heeft een lange remweg: een carrière in een ‘Atlantische omgeving’ maakt het voor de politieke en mediale elite moeilijk om een snelle wending te maken naar een wereld waar ‘grote baas’ Washington verandert in een concurrent met soms kwaadaardige trekken.

Risico’s en veerkracht

Wil ‘Poetin’ (ik spreek liever over ‘Rusland’) na het deels wegvallen van Amerikaanse bescherming Europa binnenvallen? Hoe reëel is dat risico? Door alarmisten wordt gesproken over een ‘window of opportunity’ van 2025 tot 2030 voor een Russische aanval. Laat dat nu net de periode zijn waarin Europese politici dringend een verhaal nodig hebben om stijgende defensie uitgaven te laten samenvallen met sanering van de overheidsfinanciën. Problematischer is waarschijnlijk dat het ontbreken van een Europees leger Washington nog jarenlang een hefboom geeft om te blijven interveniëren in de Europese buitenland- en defensiepolitiek.  

Overigens, de lange tijd die het volgens sommige kenners zal kosten om zo’n Europees leger op te bouwen (vooralsnog geloof ik hen) wordt op zichzelf niet tegengesproken door de ongelooflijk korte tijd waarin Polen dat momenteel op nationaal niveau doet. Tegelijk lees ik dat Duitsland daardoor gestimuleerd wordt om het eigen tempo op te voeren. Is dat erg? Het lijkt mij dat dat tot twee verschillende uitkomsten kan leiden: a. nationale wapenwedloop tussen grote Europese staten dan wel b. extra druk om juist Europees te coördineren. Dat laatste vanwege de extra kosten die ‘nationaal’ met zich meebrengt terwijl het kiezersvolk steeds meer begint te vrezen dat aan pensioenen en uitkeringen geknabbeld wordt. Voorspelbaar is dat dat kiezersvolk steeds kritischer gaat vragen wie eigenlijk tegen wie beschermd moet worden. Wat dat alles dan nog met ‘Poetin’ te maken heeft (die na het winnen van de Oekraïne-oorlog ook tegen een economisch probleem aanloopt) is niet eenvoudig uit te leggen. Ondertussen nam één land in betrekkelijke stilte een fundamenteel besluit: Spanje kiest voor Europees vliegtuig.

Hoe dan ook, Europa’s afhankelijkheid van een onzekere supermacht is geen prettige positie. Na succesvol crises te hebben doorstaan staat de Europese Unie nu waarschijnlijk voor de grootste uitdaging in zijn (historisch gezien) korte bestaan.

Tot slot

Europa heeft dus een probleem en loopt risico’s. Maar de veerkracht wordt onderschat. Deze stelling poneer ik na de financiële crisis (2008), de Griekenland crisis (2012), de vluchtelingencrisis (2015) en de coronapandemie. Al zal het uiteen spelen van EU-lidstaten helaas wel een vast nummer worden in de relatie Europa-VS. Polen’s president mocht afgelopen week bijvoorbeeld bij president Trump op bezoek dwars tegen de wens van de Poolse regering in. Maar het is micromanagement door een supermacht. En de ergernis blijft hangen in het collectieve Poolse geheugen.

Ik ben niet pessimistisch voor wat betreft die trage wendbaarheid van de Europese politieke klasse. De iets jongere garde die carrière wil blijven maken voelt aan dat Azië belangrijker wordt evenals de BRICS-groep, dat China sneller dan verwacht een tweede wereldmacht wordt, Amerika zich meer isolationistisch opstelt en dat Europa daar sinds mensenheugenis tussenin lag en blijft liggen en dus van daaruit zijn toekomst moet bepalen.

Onvrede met de politiek, een kwestie van functieverlies?

Posted on by

Nederland maakt een “ruk naar rechts”, zegt men. En er is veel onvrede met de politiek. Is dat zo? Wij zijn een land van kleinburgers. Ons land heeft geen politieke visie maar in de eerste plaats een humeur. Mark Rutte is een briljante manager van humeuren. Een kenmerk van humeurigheid is overigens dat de werkelijkheid er niet zoveel toe doet. Wij Nederlanders scoren extreem hoog op de index kwaliteit van leven en op die van goed overheidsbestuur, dat wil zeggen dat wij zeer tevreden zijn met ons leven. Wij hebben verhoudingsgewijs weinig ambtenaren en die zijn zelden corrupt. Toch heerst er grote onvrede met de politiek: de media staan er bol van en allerlei curieuze partijen surfen op die golven.

Wat kunnen de oorzaken zijn van deze merkwaardige situatie? Ik doe een poging.

1. Nederland is in politiek opzicht bezig een provincie van Europa te worden.

2. Het Nederlandse publiek loopt achter qua besef van die ontwikkeling.

3. Ook de media hebben de omslag nog niet kunnen maken.

4. Het sociale vraagstuk is binnenslands niet meer de motor voor partijvorming.

5. Kleine partijen springen in het gat van de onvrede.

1. Steeds meer Europa

De Nederlandse politiek wordt geleidelijk een invuloefening binnen het kader van besluiten die in Brussel worden genomen. Zelfs op gebieden waar Brussel weinig bevoegdheden heeft – defensie, gezondheidszorg – wordt in de praktijk zichtbaar dat de Haagse politiek serieus rekening moet houden met wat er in Europa, en dan met name in Parijs en Berlijn, speelt.

2. Stille marginalisering van ‘Den Haag’

De provincialisering van ons politieke bedrijf was begrijpelijkerwijs nooit een populair onderwerp in Den Haag. Toch voelen veel mensen intuïtief aan dat het huidige politieke bedrijf op nationaal niveau niet meer over “de echte dingen” gaat. De “echte politiek”, dat was vroeger: Drees (AOW), Veldkamp (AWBZ), Den Uyl (werkgelegenheid), Wiegel (Het geld moet verdiend worden) en Lubbers (no-nonsense).

Kok (“Nederland is nog lang niet af”) en Rutte (“Het moet wel gezellig blijven”) waren overgangsfiguren.

3. Functieverlies kwaliteitsmedia

De media zijn cruciaal wat betreft dat Europese ‘nieuwsgat’; vooral de kwaliteitsmedia die in het verleden een doelgroep van hoger opgeleiden bedienden en met hun journalisten een relatief grote invloed hadden op de keuze van relevante nieuwsonderwerpen. Maar de Europese politiek is ingewikkeld, weinig transparant en daardoor saai; niemand is de baas, niemand heeft ooit gewonnen of verloren. Human interest en emotie-journalistiek liggen beter in de markt (NOS: “Om 04.17 uur schudde en kraakte het hele huis, … Een vrouw uit Loppersum “zat rechtop in bed”).

4. De leegte na het sociale vraagstuk

Tot begin deze eeuw was het sociale vraagstuk een reden om voor een (grote) partij te kiezen. Intussen is grote armoede effectief bestreden en fraude ver teruggedrongen. De mogelijkheden tot verdere uitbreiding van sociale wetgeving zijn begrensd. De zorgen over onrecht in de inkomenssfeer zijn vervangen door een diffuse onvrede over de relatieve welvaartsverschillen die zijn blijven bestaan. Deskundigen uiten daarover hun zorgen, maar helaas zal vermogensnivellering nimmer op nationaal niveau worden aangepakt.

5. Woordvoerders voor ontevredenen

Kleine partijen dragen zelden regeringsverantwoordelijkheid en hebben geen last van de consequenties van grote woorden. Zij kunnen per thema onvrede kanaliseren en van emotiepolitiek in het parlement een show maken. Van de media krijgen ze onevenredig veel aandacht. Daarbij gaat het vaak om problemen die om Europese initiatieven vragen: klimaat, vluchtelingen, natuurbeheer.

Resumé:

De blinde vlek voor de verschuiving van nationale naar Europese politiek en de onvrede over de relatieve welvaartsverschillen lijken mij de bronnen van de huidige klaagcultuur. Voor de duidelijkheid: ik ontken niet dat sommige Nederlanders met recht ongelukkig zijn met hun leefsituatie maar de grenzen van succesvol overheidsingrijpen op nationaal niveau zijn in zicht gekomen. Het feit dat de uitkeringsaffaire ondanks enorme politieke druk niet op korte termijn kan worden opgelost is wat dat betreft een teken aan de wand.

Wat kan de oplossing zijn? Ik denk dat die er niet is en dat die ook niet nodig is. Dit optimisme is gebaseerd op de verwachting dat de Nederlandse democratie opgewassen is tegen op en neer dompelende partijen als PVV, FvD, JA21, BBB, SP en anderen. Gaat BBB alsnog regeringsverantwoordelijkheid dragen? Fuseren met het CDA? Geen idee en het maakt eigenlijk ook weinig uit. Grote woorden over de goudeerlijke boerenstand gaan over ons uitgestrooid worden; complexe zinnen over de cultuur van het Avondland, over abortus en het gezin en genderneutrale toiletten. Maar gaan er wetten door veranderen? Ik denk het niet. Wij beginnen op de overige Europese landen te lijken.

Mijn optimisme wordt gesterkt door de Europese integratie, die wordt voortgestuwd door grote crises die minstens eenmaal per decennium Europa bezoeken. In de Angelsaksische pers zijn crisissituaties meestal aanleiding om het einde van de Europese samenwerking aan te kondigen. Of moet ik zeggen “waren”? Adam Tooze laat in de Financial Times van 28/07/2023 een nieuw geluid horen: “… climate and refugees. But another challenge is even more decisive in defining Europe’s future.”. Die ‘challenge’ is volgens Tooze de wederopbouw en vervolgens de integratie van Oekraïne.

De partijen die in het volgende Nederlandse kabinet verantwoordelijkheid willen nemen moeten zich voorbereiden op nog meer Europa. En in hun kielzog de media.

Annalena en de grote, ruwe wereld

Posted on by

Jan Willem Schnerr

Indrukwekkend

Zo’n tien of vijftien jaar geleden zag ik een foto van een knappe jonge man op een schavot, strop om de nek, handen op de rug gebonden. Een raar detail: zijn polsen, achter op de rug, waren kennelijk niet erg strak gefixeerd want hij zag kans om met één hand vanaf zijn heup de samengestroomde menigte te groeten. Met een merkwaardig berustende glimlach. Die foto heb ik nooit meer teruggezien en ik zoek hem ook niet op. De man was veroordeeld wegens homoseksualiteit en de terechtstelling vond plaats in Iran. Hij was indrukwekkend in zijn laatste minuut.

Het was de tijd waarin de Verenigde Staten Europa onder druk zette om zich aan de draconische sancties tegen Iran te houden; “Daar worden mensenrechten geschonden”. Dat was inderdaad wel duidelijk, ‘westerse waarden’, etc. De jaren daarna kwam de kwestie van de Oeigoeren in China prominent in de media. Inmiddels weet Europa en vooral Duitsland, de economische reus, zich geen raad met het Rijk van het Midden. Het is koorddansen tussen exportindustrie en idealen. Vanaf de zijlijn waarschuwde Annalena Baerbock, minister van Buitenlandse Zaken China voor de laatste maal. Als leek denk ik: zij heeft gelijk maar werkt het wel zo?

Qatar na het voetballen

In het geval van China gaat het om veertienhonderd miljoen mensen. In Qatar om 380.000. Daar zit een factor 4.000 tussen. Toch werkte het gek genoeg ook in Qatar niet. Waarom? Qatar, dat iets groter is dan de stad Utrecht heeft een gasvoorraad waarmee de eigen bevolking (inclusief gastarbeiders) in theorie nog zeshonderd jaar vooruit kan. Reken je het huidige exportvolume mee dan hoeven zij zich nog 130 jaar geen zorgen te maken. Tegen die tijd staan zelfs windmolens en zonnepanelen alleen nog in musea. Vandaar dat Qatar (nog tijdens het WM voetbal) een reusachtig gascontract sloot met China, vóórdat het te laat is en het gas niets meer waard.  

De Duitse minister Nancy Faeser herinneren wij ons van de wedstrijd van het Duitse elftal. Met blote armen en een one love armband zat zij op de tribune naast de gastheer en de weerzinwekkende FIFA-baas Infantino. Goed bedoeld. Maar wat haar in Qatar vooral kwalijk werd genomen, is dat zij binnenskamers een ander gezicht liet zien en buitengewoon vriendelijk en toeschietelijk met de Qatarese machthebbers omging. Duitsland heeft gas nodig. De bejegening in het openbaar (de hele Arabische wereld zat voor de buis) van de gastheer deed niet ter zake. De omgangsvorm in Arabische landen en in het algemeen in Azië is dat men binnenskamers zo nodig snoeihard onderhandelt maar de ‘tegenpartij’ niet publiekelijk schoffeert. Zijn onze omgangsvormen superieur? Dan moeten wij zo doorgaan.

Januari 2022: Baerbock (41) door Lavrov (18 jaar minister) uitgedaagd om ’s middags wodka te drinken: „Wenn mittags Wodkatrinken Härtetest ist…. Ich habe zwei Kinder geboren.“

Prins Salman de Machtige

Naar het schijnt wil Saoedie-Arabië in 2030 het WK voetbal in huis halen. En onlangs werd bekend dat het ook de Aziatische Winterspelen van 2029 mag organiseren. Xi Jinping was onlangs bij hem op visite. Één ding werd duidelijk: Amerika moet zijn invloed in die regio gaan delen met China. De ‘Groene’ Annalena Baerbock gaat intussen door met haar ‘feministische buitenlandpolitiek’. Ja, mijn sympathie heeft zij maar … ik denk bij Europa wel eens aan welvarende kinderen in een veilige villawijk die beginnen te vermoeden dat het verderop een stuk rauwer toegaat.