Tag Archives: Iran

De ‘multipolaire wereld’: eerst langzaam naderbij, nu heel snel

Posted on by

(foto uit Bulletin of the Atomic Scientists)

VS: tot voor kort nog leidend maar niet meer almachtig

Al lange tijd waren er aanwijzingen dat de Verenigde Staten weliswaar overheersend waren in de wereld maar zich toch niet meer alles konden veroorloven. De vergaande toenaderingspogingen richting Europa kort na 1990 door de Russische regeringen Gorbatchov en Jeltsin, konden door Washington nog gefrustreerd worden en in 2008 definitief geblokkeerd. De nieuwe president Poetin zette begin deze eeuw twee projecten in gang die tot ergernis bij de Amerikanen leidden. Het eerste: een grote schoonmaakactie om de Russische roversbende van olichargen onschadelijk te maken. Deze nieuwe miljardairs hadden in de periode Jeltsin van de chaotische privatisering van de economie gebruik gemaakt om grote bedrijven en de mediawereld te kapen. De gigantische vermogens verdwenen via Londen, New York, Cyprus en Israël naar elders. Het tweede project: een poging om te komen tot een overkoepelende veiligheidsstructuur voor Europa en Rusland. In dit geval lagen de Amerikanen helaas met succes dwars.

In 2001, één maand na de aanslag op de twee wolkenkrabbers in New York vielen de VS Afghanistan binnen. Twee jaar later Irak. In beide gevallen werd de tegenstander verpletterd maar de VS slaagden er als grootmacht en bezetter niet in deze landen tot satellieten te maken. Het verdeel-en-heers (de strategie van iedere alleenheerser) slaagde na 2008 wel in de relatie Rusland-Europese Unie.

Springvloed: samenloop van grotendeels onafhankelijke factoren

In 2014 werd door de VS met steun van Groot-Brittannië de regering van Oekraïne vervangen door een niet-gekozen regering. Rusland bezette de Krim. Duitsland (Merkel) en Frankrijk koersten op overleg maar werden opzijgezet door de VS, de grootmacht. Maar die bleek ook in dit geval uiteindelijk niet meer almachtig. Na de Russische inval in Oost-Oekraïne in 2022 werd de oorlog uitbesteed aan de Europeanen: hoofdrol voor de Navo, vijf procent voor defensie, etc. Duitsland gehoorzaamde. Maar toch verloor Washington langzaam zijn greep op Europa.

Al sinds het presidentschap Obama beschouwt Washington China als de grote tegenstander. Vandaar de ‘pivot to Asia’. Anders gezegd: de omsingeling van China. Maar toch: het komt er steeds niet van. Vooral omdat Israël en zijn lobby in Washington het machtigste leger ter wereld met succes weten te binden in het Midden-Oosten. ‘Trump I’ en ‘Biden’ schipperden. De pivot-to-Asia stond op papier wel voorop, maar: toch eerst nog even orde scheppen rond Israël. Na het fiasco tegen de Houthi’s in 2025 kwam later dat jaar Iran weer aan de beurt. Resultaat van de oorlog VS/Israël contra Iran in juni 2025: Iran verraste vriend en vijand en de combinatie VS/Israël was zwakker dan verwacht. Het werd nog erger. Het resultaat van de huidige oorlog tegen Iran: rampzalig voor het aanzien van verliezer Amerika. Tientallen landen in de wereld herzien hun posities tussen de grootmachten om te beginnen in de Golfregio.

Een tussenstand

  1. Trump zit klem tussen de Israëllobby en een onverslaanbaar Iran. Mogelijk loopt dit uit op de keuze tussen inzet van (tactische) kernwapens of accepteren van diepe vernedering.
  2. De Amerikaans/Israëlische militaire technologie blijkt niet zonder meer superieur.
  3. Saoedie-Arabië en de Golfstaten weten nu dat zij niet beschermd worden door de VS.
  4. Het besef dringt door dat “Israël’s recht op bestaan” gekoppeld is aan het Amerikaanse wereldimperium als opvolger van het Britse koloniale rijk. 
  5. De banden tussen China, Rusland, Iran en Noord- (en mogelijk Zuid-) Korea worden versterkt.
  6. China, Rusland, Centraal-Azië en Iran gaan tempo maken met hun landcorridors. Europa zou aangekoppeld kunnen worden, indien de relatie met Rusland verbetert.
  7. Taiwan komt meer in de invloedssfeer van China: krijgt nu minder wapens uit de VS “omdat de voorraden op raken”.
  8. De switch van Russische energie naar Amerikaanse is Europa zeer duur komen te staan.
  9. De massale aanvallen op Russisch grondgebied inclusief op strategische doelen, met drones die deels geproduceerd zijn in Europese Navo-landen en naar hun doelen geleid met deels Europese technologie, heeft nu geresulteerd in een boodschap vanuit Moskou: deze escalatie opent de weg naar inzet van tactische kernwapens ook op Europees grondgebied (nb: zouden de VS een kernaanval uitvoeren op Isfahan/Iran dan wordt de drempel voor Rusland een flink stuk lager).
  10. De huidige escalatiepolitiek richting Rusland is een – uiteindelijk zeer schadelijk – achterhoedegevecht van de oude Europees-Atlantische politieke elite.

De Europese politieke ‘klasse’ holt achter de feiten aan

Dit zijn majeure omwentelingen. De Europese politieke top, die van de EU en meer nog de Duitse en Franse moet zich voorbereiden op een nieuw verhaal richting het Europese publiek. Het oude Navo-narratief over de westerse beschaving en het “transatlantische bondgenootschap ter verdediging van vrijheid, mensenrechten en democratie” sluit steeds minder aan bij de realiteit.

De realiteit en de bijna-oorlog tegen Iran

Posted on by

Oorlog VS – Iran?

De media berichten over grootschalige Amerikaanse voorbereidingen voor een aanval op Iran. Evenals bij Venezuela zijn hierbij de marine en de luchtmacht betrokken. Veel deskundigen gaan er van uit dat het deze keer om een veelomvattender aanval gaat.

Historische context:

  • In de eerste helft van de 20e eeuw was Iran (Perzië) speelbal in de machtsstrijd tussen Rusland/Sowjet-Unie en het Britse imperium.
  • In 1951 kwam er een soort parlementaire democratie en werd de olie-industrie genationaliseerd. De CIA (VS) en MI6 (Engeland) maakten daar in 1953 een eind aan. Hun stroman, de ‘Shah’, leidde Iran als een dictator.
  • Een revolutie resulteerde in 1979 in een mengvorm van een parlementair systeem en een grote invloed van de geestelijkheid.
  • Amerikanen en Britten overtuigden Irak (Saddam Hoessein) van het nut van een oorlog tegen Iran. De oorlog duurde een groot deel van de jaren ’80. Iran hield stand.
  • Israël pleitte vanaf begin jaren ’90 in Washington voor voortzetting van het anti-Iranbeleid.
  • Vanaf begin deze eeuw ging de VS voluit: Iran zou aan een atoombom werken en bedreigde Israël.
  • Obama sloot een overeenkomst met Iran tegen de zin van Israël; Trump verbrak die overeenkomst.
  • Juni 2025 vielen Amerika en Israël aan. Iran, de eerste dagen totaal verrast, sloeg onverwacht zo hard terug, dat Israël in Washington aandrong op een staakt-het-vuren.
  • Januari 2026: VS maken zich op voor oorlog (Israël doet officieel niet mee). 

Strategische achtergrond

  • De VS wantrouwen Iran, dat te groot is voor de rol van vazal en bovendien daarvoor cultureel niet geschikt. Het heeft zelfs goede banden gekregen met China en recent met Rusland.
  • Iran uiteen doen vallen lukt niet meer (lijkt zelfs met Syrië niet meer te lukken). De Amerikanen willen nu definitief weg uit het Midden-Oosten.
  • Amerikaanse bondgenoten – Turkije, Saoedie-Arabië, Egypte – stellen zich toenemend neutraal op t.o.v. Iran.
  • Israël, zeer succesvol met etnisch verdeel-en-heers (Libanon, Jordanië, Syrië, Gaza/WJO, Koerden, Azeri’s, Somalië) geeft de “splits Iran in stukken”-strategie nog niet op.
  • Israël heeft weinig tijd meer. 1. De eigen raketverdediging bleek (juni 2025) zwakker dan gedacht, die van Iran wordt snel sterker. 2. De MAGA-beweging en nu ook Trump zelf nemen enigzins afstand van de Israëllobby.
  • Een oorlog met Iran kan leiden tot afsluiting door Iran van de Straat van Hormuz met mogelijk wereldwijde economische problemen en wellicht een dollarcrisis tot gevolg.

Scenario’s

1e Binnenlandse opstand in Iran provoceren. Onwaarschijnlijk. Dat is vorige maand geprobeerd en mislukt. Er kwam Chinese en vooral Russische hulp voor Iran, onder meer bij het uitschakelen van de communicatie tussen de StarLink satellieten en de binnengesmokkelde ontvangstapparatuur op de grond. (Opvallend: Turkije gaf Iran informatie over een binnentrekkende forse Iraans-Koerdische strijdgroep. Ook veel van de in Albanië opgeleide MEK-strijders kwamen er niet zonder kleerscheuren vanaf.)

2e Het ‘Venezuela’-scenario: snel een spectaculaire slag slaan, dat in de media breed uitmeten en daarna wegwezen (‘IN BOOM OUT’). Dit scenario zou goed passen in een poging Trump’s populariteitsscore te verbeteren met het oog op de midterm-verkiezingen.

3e Een ‘echte’ oorlog. Op het eerste gezicht het meest waarschijnlijk. Maar het probleem voor de Amerikanen: de armada die nu opstoomt heeft niet de middelen om zware bombardementen veel langer dan een week vol te houden. Israël zou niettemin die kant op willen maar is door de VS opzij gemanoeuvreerd. Dus toch niet zo waarschijnlijk.

Er gaan geruchten dat de VS en Iran op dit moment gesprekken voeren. Als dat serieus is komt een apart scenario in beeld:

4e VS beginnen met bombardementen, Iran begint met terugslaan. Na korte tijd ligt er plotseling een overeenkomst tussen Washington en Iran: Iran ziet af van een nucleair wapen. Trump viert een enorme overwinning: “Israël wordt niet meer bedreigd” en deze Trump-overeenkomst “is veel beter” dan de (door Trump opgezegde) overeenkomst die Obama met Iran sloot in 2015.

Het slecht geïnformeerde publiek in Amerika en Europa zal hier niet doorheen kijken. Trump heeft nu binnenslands een beter uitgangspunt voor de midterm-verkiezingen. De aanzwellende opstand in de MAGA-beweging is voorlopig bezworen. En Iran? Dat heeft slechts een schijnconcessie gedaan (wie gaat nou nog die JCPOA-overeenkomst van Obama uit 2015 naast deze “fantastische” Trump- overeenkomst leggen?).

En … Israël?

De joodse staat zal zeer ontevreden achterblijven. De val van Netanyahu is waarschijnlijk. Het verhaal van de dodelijke bedreiging door Iran wordt niet langer gesteund door de VS. Dat verhaal is niet alleen een pijler onder de Israëllobby in het Westen maar is ook in Israël zelf essentieel om de enorme militaire uitgaven te blijven verdedigen. En, Saoedie-Arabië en een paar andere landen in de regio (en in Europa) weten nu dat de joodse staat iets minder heilig is geworden in Washington en dat zij dus meer beenruimte hebben ten opzichte van deze staat-met-een-leger-dat-werk-zoekt.

Bronnen:

Annalena en de grote, ruwe wereld

Posted on by

Jan Willem Schnerr

Indrukwekkend

Zo’n tien of vijftien jaar geleden zag ik een foto van een knappe jonge man op een schavot, strop om de nek, handen op de rug gebonden. Een raar detail: zijn polsen, achter op de rug, waren kennelijk niet erg strak gefixeerd want hij zag kans om met één hand vanaf zijn heup de samengestroomde menigte te groeten. Met een merkwaardig berustende glimlach. Die foto heb ik nooit meer teruggezien en ik zoek hem ook niet op. De man was veroordeeld wegens homoseksualiteit en de terechtstelling vond plaats in Iran. Hij was indrukwekkend in zijn laatste minuut.

Het was de tijd waarin de Verenigde Staten Europa onder druk zette om zich aan de draconische sancties tegen Iran te houden; “Daar worden mensenrechten geschonden”. Dat was inderdaad wel duidelijk, ‘westerse waarden’, etc. De jaren daarna kwam de kwestie van de Oeigoeren in China prominent in de media. Inmiddels weet Europa en vooral Duitsland, de economische reus, zich geen raad met het Rijk van het Midden. Het is koorddansen tussen exportindustrie en idealen. Vanaf de zijlijn waarschuwde Annalena Baerbock, minister van Buitenlandse Zaken China voor de laatste maal. Als leek denk ik: zij heeft gelijk maar werkt het wel zo?

Qatar na het voetballen

In het geval van China gaat het om veertienhonderd miljoen mensen. In Qatar om 380.000. Daar zit een factor 4.000 tussen. Toch werkte het gek genoeg ook in Qatar niet. Waarom? Qatar, dat iets groter is dan de stad Utrecht heeft een gasvoorraad waarmee de eigen bevolking (inclusief gastarbeiders) in theorie nog zeshonderd jaar vooruit kan. Reken je het huidige exportvolume mee dan hoeven zij zich nog 130 jaar geen zorgen te maken. Tegen die tijd staan zelfs windmolens en zonnepanelen alleen nog in musea. Vandaar dat Qatar (nog tijdens het WM voetbal) een reusachtig gascontract sloot met China, vóórdat het te laat is en het gas niets meer waard.  

De Duitse minister Nancy Faeser herinneren wij ons van de wedstrijd van het Duitse elftal. Met blote armen en een one love armband zat zij op de tribune naast de gastheer en de weerzinwekkende FIFA-baas Infantino. Goed bedoeld. Maar wat haar in Qatar vooral kwalijk werd genomen, is dat zij binnenskamers een ander gezicht liet zien en buitengewoon vriendelijk en toeschietelijk met de Qatarese machthebbers omging. Duitsland heeft gas nodig. De bejegening in het openbaar (de hele Arabische wereld zat voor de buis) van de gastheer deed niet ter zake. De omgangsvorm in Arabische landen en in het algemeen in Azië is dat men binnenskamers zo nodig snoeihard onderhandelt maar de ‘tegenpartij’ niet publiekelijk schoffeert. Zijn onze omgangsvormen superieur? Dan moeten wij zo doorgaan.

Januari 2022: Baerbock (41) door Lavrov (18 jaar minister) uitgedaagd om ’s middags wodka te drinken: „Wenn mittags Wodkatrinken Härtetest ist…. Ich habe zwei Kinder geboren.“

Prins Salman de Machtige

Naar het schijnt wil Saoedie-Arabië in 2030 het WK voetbal in huis halen. En onlangs werd bekend dat het ook de Aziatische Winterspelen van 2029 mag organiseren. Xi Jinping was onlangs bij hem op visite. Één ding werd duidelijk: Amerika moet zijn invloed in die regio gaan delen met China. De ‘Groene’ Annalena Baerbock gaat intussen door met haar ‘feministische buitenlandpolitiek’. Ja, mijn sympathie heeft zij maar … ik denk bij Europa wel eens aan welvarende kinderen in een veilige villawijk die beginnen te vermoeden dat het verderop een stuk rauwer toegaat.