De Europese politieke klasse is in verwarring: Iraanse fascisten, met vlaggen die geassocieerd worden met de beruchte Savak paraderen door Londen, waar kort daarvoor 500 pro-Palestina demonstranten werden gearresteerd.

VS: tot voor kort nog leidend maar niet meer almachtig

Al lange tijd waren er aanwijzingen dat de Verenigde Staten weliswaar overheersend waren in de wereld maar zich toch niet alles meer konden veroorloven. De vergaande toenaderingspogingen kort na 1990 richting Europa door de Russische regeringen Gorbatchov en Jeltsin konden door Washington nog gefrustreerd worden en in 2008 definitief geblokkeerd. De nieuwe president Poetin zette begin deze eeuw twee projecten in gang die tot ergernis bij de Amerikanen leidden. Het eerste: een grote schoonmaakactie om de roversbende van olichargen onschadelijk te maken. Deze nieuwe miljardairs hadden in de periode Jeltsin van de chaotische privatisering van de economie gebruik gemaakt om grote bedrijven en de mediawereld te kapen. De gigantische vermogens verdwenen via Londen, New York, Cyprus en Israël naar elders. Het tweede project: een poging om te komen tot een overkoepelende veiligheidsstructuur voor Europa en Rusland. In dit geval lagen de Amerikanen helaas met succes dwars

In 2001, één maand na de aanslag op twee wolkenkrabbers in New York vielen de VS Afghanistan binnen. Twee jaar later Irak. In beide gevallen werd de tegenstander verpletterd maar de VS slaagden er als grootmacht en bezetter niet in deze landen tot satellieten te maken. Het verdeel-en-heers (de strategie van iedere alleenheerser) slaagde na 2008 wel in de relatie Rusland-Europese Unie.

Springvloed: samenloop van grotendeels onafhankelijke factoren

In 2014 werd door de VS met steun van Groot-Brittannië de regering van Oekraïne vervangen door een niet-gekozen regering. Rusland bezette de Krim. Duitsland (Merkel) en Frankrijk koersten op overleg maar werden opzijgezet door de VS, de grootmacht. Maar die bleek ook in dit geval uiteindelijk niet meer almachtig. Na de Russische inval in Oost-Oekraïne in 2022 werd de oorlog uitbesteed aan de Europeanen: hoofdrol voor de Navo, vijf procent voor defensie, etc. Duitsland gehoorzaamde. Maar toch verloor Washington langzaam zijn greep op Europa.

Al sinds het presidentschap Obama beschouwt Washington China als de grote tegenstander. Vandaar de ‘pivot to Asia’. Anders gezegd: de omsingeling van China. Maar toch: het komt er maar niet van. Vooral omdat Israël en zijn lobby in Washington, het machtigste leger ter wereld met succes weten te binden in het Midden-Oosten. Trump I en Biden schipperden: de pivot-to-Asia stond wel voorop, maar toch eerst nog even orde scheppen rond Israël: Iran moest worden aangepakt. Tussendoor kwam het fiasco tegen de Houthi’s in 2025 maar direct daarna kwam toch Iran aan de beurt. Resultaat van de oorlog VS/Israël contra Iran in juni 2025: Iran verraste vriend en vijand en de combinatie VS/Israël was zwakker dan verwacht. Het resultaat van de huidige oorlog tegen Iran is voor de VS nog erger: rampzalig voor het aanzien van verliezer Amerika. Tientallen landen in de wereld herzien hun posities tussen de grootmachten.

Een tussenstand

1. VS geldt niet meer als de garant voor vrije doorvaart. Te beginnen in de Perzische Golf.
2. De grootmacht, die zich strategisch mede laat sturen door een kleine bondgenoot (i.c. Israël) verliest aanzien en invloed.
3. De Amerikaans/Israëlische militaire technologie blijkt niet zonder meer superieur.
4. Saoedie-Arabië en de Golfstaten weten nu dat zij niet beschermd worden door de VS.
5. De banden tussen China, Rusland, Iran en Noord- (en mogelijk Zuid-) Korea worden versterkt.
6. China, Rusland, Centraal-Azië en Iran gaan tempo maken met hun landcorridors. Europa zou later aangekoppeld kunnen worden, maar op door anderen te bepalen voorwaarden.
7. Taiwan komt meer in de invloedssfeer van China: krijgt nu minder wapens uit VS “omdat de voorraden op raken”!
8. De switch van Russische energie naar Amerikaanse is Europa zeer duur komen te staan.
9. Nieuwste vrees: dat Europa’s industriële sector, al ondermijnd door Chinese import, deels vervangen door militaire productie op Amerikaans aandringen, wordt weer opgebouwd in de VS.
10. De massale aanvallen op Rusland inclusief op strategische doelen, met drones deels geproduceerd in Europese Navo-landen en naar hun doel geleid met deels Europese technologie, heeft nu geresulteerd in een nauwelijks verhuld dreigement vanuit Moskou: dat voorbij een bepaalde grens tactische kernwapens worden ingezet. Het dreigement is niet beperkt tot Oekraïens grondgebied.

De Europese politieke ‘klasse’ holt achter de feiten aan

Dit zijn majeure omwentelingen. Van de Europese politieke top – die van de EU en meer nog de Duitse en Franse – mag een verhaal verwacht worden. Welke ontwikkelingen zijn gaande en wat is de plaats van Europa? Een verhaal dat tamelijk ver af zal staan van het Westerse Navo-narratief over de ‘transatlantische verdediging van vrijheid, mensenrechten en democratie’.