De realiteit en de bijna-oorlog tegen Iran

Oorlog VS – Iran?

De media berichten over grootschalige Amerikaanse voorbereidingen voor een aanval op Iran. Evenals bij Venezuela zijn hierbij de marine en de luchtmacht betrokken. Veel deskundigen gaan er van uit dat het deze keer om een veelomvattender aanval gaat.

Historische context:

  • In de eerste helft van de 20e eeuw was Iran (Perzië) speelbal in de machtsstrijd tussen Rusland/Sowjet-Unie en het Britse imperium.
  • In 1951 kwam er een soort parlementaire democratie en werd de olie-industrie genationaliseerd. De CIA (VS) en MI6 (Engeland) maakten daar in 1953 een eind aan. Hun stroman, de ‘Shah’, leidde Iran als een dictator.
  • Een revolutie resulteerde in 1979 in een mengvorm van een parlementair systeem en een grote invloed van de geestelijkheid.
  • Amerikanen en Britten overtuigden Irak (Saddam Hoessein) van het nut van een oorlog tegen Iran. De oorlog duurde een groot deel van de jaren ’80. Iran hield stand.
  • Israël pleitte vanaf begin jaren ’90 in Washington voor voortzetting van het anti-Iranbeleid.
  • Vanaf begin deze eeuw ging de VS voluit: Iran zou aan een atoombom werken en bedreigde Israël.
  • Obama sloot een overeenkomst met Iran tegen de zin van Israël; Trump verbrak die overeenkomst.
  • Juni 2025 vielen Amerika en Israël aan. Iran, de eerste dagen totaal verrast, sloeg onverwacht zo hard terug, dat Israël in Washington aandrong op een staakt-het-vuren.
  • Januari 2026: VS maken zich op voor oorlog (Israël doet officieel niet mee). 

Strategische achtergrond

  • De VS wantrouwen Iran, dat te groot is voor de rol van vazal en bovendien daarvoor cultureel niet geschikt. Het heeft zelfs goede banden gekregen met China en recent met Rusland.
  • Iran uiteen doen vallen lukt niet meer (lijkt zelfs met Syrië niet meer te lukken). De Amerikanen willen nu definitief weg uit het Midden-Oosten.
  • Amerikaanse bondgenoten – Turkije, Saoedie-Arabië, Egypte – stellen zich toenemend neutraal op t.o.v. Iran.
  • Israël, zeer succesvol met etnisch verdeel-en-heers (Libanon, Jordanië, Syrië, Gaza/WJO, Koerden, Azeri’s, Somalië) geeft de “splits Iran in stukken”-strategie nog niet op.
  • Israël heeft weinig tijd meer. 1. De eigen raketverdediging bleek (juni 2025) zwakker dan gedacht, die van Iran wordt snel sterker. 2. De MAGA-beweging en nu ook Trump zelf nemen enigzins afstand van de Israëllobby.
  • Een oorlog met Iran kan leiden tot afsluiting door Iran van de Straat van Hormuz met mogelijk wereldwijde economische problemen en wellicht een dollarcrisis tot gevolg.

Scenario’s

1e Binnenlandse opstand in Iran provoceren. Onwaarschijnlijk. Dat is vorige maand geprobeerd en mislukt. Er kwam Chinese en vooral Russische hulp voor Iran, onder meer bij het uitschakelen van de communicatie tussen de StarLink satellieten en de binnengesmokkelde ontvangstapparatuur op de grond. (Opvallend: Turkije gaf Iran informatie over een binnentrekkende forse Iraans-Koerdische strijdgroep. Ook veel van de in Albanië opgeleide MEK-strijders kwamen er niet zonder kleerscheuren vanaf.)

2e Het ‘Venezuela’-scenario: snel een spectaculaire slag slaan, dat in de media breed uitmeten en daarna wegwezen (‘IN BOOM OUT’). Dit scenario zou goed passen in een poging Trump’s populariteitsscore te verbeteren met het oog op de midterm-verkiezingen.

3e Een ‘echte’ oorlog. Op het eerste gezicht het meest waarschijnlijk. Maar het probleem voor de Amerikanen: de armada die nu opstoomt heeft niet de middelen om zware bombardementen veel langer dan een week vol te houden. Israël zou niettemin die kant op willen maar is door de VS opzij gemanoeuvreerd. Dus toch niet zo waarschijnlijk.

Er gaan geruchten dat de VS en Iran op dit moment gesprekken voeren. Als dat serieus is komt een apart scenario in beeld:

4e VS beginnen met bombardementen, Iran begint met terugslaan. Na korte tijd ligt er plotseling een overeenkomst tussen Washington en Iran: Iran ziet af van een nucleair wapen. Trump viert een enorme overwinning: “Israël wordt niet meer bedreigd” en deze Trump-overeenkomst “is veel beter” dan de (door Trump opgezegde) overeenkomst die Obama met Iran sloot in 2015.

Het slecht geïnformeerde publiek in Amerika en Europa zal hier niet doorheen kijken. Trump heeft nu binnenslands een beter uitgangspunt voor de midterm-verkiezingen. De aanzwellende opstand in de MAGA-beweging is voorlopig bezworen. En Iran? Dat heeft slechts een schijnconcessie gedaan (wie gaat nou nog die JCPOA-overeenkomst van Obama uit 2015 naast deze “fantastische” Trump- overeenkomst leggen?).

En … Israël?

De joodse staat zal zeer ontevreden achterblijven. De val van Netanyahu is waarschijnlijk. Het verhaal van de dodelijke bedreiging door Iran wordt niet langer gesteund door de VS. Dat verhaal is niet alleen een pijler onder de Israëllobby in het Westen maar is ook in Israël zelf essentieel om de enorme militaire uitgaven te blijven verdedigen. En, Saoedie-Arabië en een paar andere landen in de regio (en in Europa) weten nu dat de joodse staat iets minder heilig is geworden in Washington en dat zij dus meer beenruimte hebben ten opzichte van deze staat-met-een-leger-dat-werk-zoekt.

Bronnen:

Annalena en de grote, ruwe wereld

Jan Willem Schnerr

Indrukwekkend

Zo’n tien of vijftien jaar geleden zag ik een foto van een knappe jonge man op een schavot, strop om de nek, handen op de rug gebonden. Een raar detail: zijn polsen, achter op de rug, waren kennelijk niet erg strak gefixeerd want hij zag kans om met één hand vanaf zijn heup de samengestroomde menigte te groeten. Met een merkwaardig berustende glimlach. Die foto heb ik nooit meer teruggezien en ik zoek hem ook niet op. De man was veroordeeld wegens homoseksualiteit en de terechtstelling vond plaats in Iran. Hij was indrukwekkend in zijn laatste minuut.

Het was de tijd waarin de Verenigde Staten Europa onder druk zette om zich aan de draconische sancties tegen Iran te houden; “Daar worden mensenrechten geschonden”. Dat was inderdaad wel duidelijk, ‘westerse waarden’, etc. De jaren daarna kwam de kwestie van de Oeigoeren in China prominent in de media. Inmiddels weet Europa en vooral Duitsland, de economische reus, zich geen raad met het Rijk van het Midden. Het is koorddansen tussen exportindustrie en idealen. Vanaf de zijlijn waarschuwde Annalena Baerbock, minister van Buitenlandse Zaken China voor de laatste maal. Als leek denk ik: zij heeft gelijk maar werkt het wel zo?

Qatar na het voetballen

In het geval van China gaat het om veertienhonderd miljoen mensen. In Qatar om 380.000. Daar zit een factor 4.000 tussen. Toch werkte het gek genoeg ook in Qatar niet. Waarom? Qatar, dat iets groter is dan de stad Utrecht heeft een gasvoorraad waarmee de eigen bevolking (inclusief gastarbeiders) in theorie nog zeshonderd jaar vooruit kan. Reken je het huidige exportvolume mee dan hoeven zij zich nog 130 jaar geen zorgen te maken. Tegen die tijd staan zelfs windmolens en zonnepanelen alleen nog in musea. Vandaar dat Qatar (nog tijdens het WM voetbal) een reusachtig gascontract sloot met China, vóórdat het te laat is en het gas niets meer waard.  

De Duitse minister Nancy Faeser herinneren wij ons van de wedstrijd van het Duitse elftal. Met blote armen en een one love armband zat zij op de tribune naast de gastheer en de weerzinwekkende FIFA-baas Infantino. Goed bedoeld. Maar wat haar in Qatar vooral kwalijk werd genomen, is dat zij binnenskamers een ander gezicht liet zien en buitengewoon vriendelijk en toeschietelijk met de Qatarese machthebbers omging. Duitsland heeft gas nodig. De bejegening in het openbaar (de hele Arabische wereld zat voor de buis) van de gastheer deed niet ter zake. De omgangsvorm in Arabische landen en in het algemeen in Azië is dat men binnenskamers zo nodig snoeihard onderhandelt maar de ‘tegenpartij’ niet publiekelijk schoffeert. Zijn onze omgangsvormen superieur? Dan moeten wij zo doorgaan.

Januari 2022: Baerbock (41) door Lavrov (18 jaar minister) uitgedaagd om ’s middags wodka te drinken: „Wenn mittags Wodkatrinken Härtetest ist…. Ich habe zwei Kinder geboren.“

Prins Salman de Machtige

Naar het schijnt wil Saoedie-Arabië in 2030 het WK voetbal in huis halen. En onlangs werd bekend dat het ook de Aziatische Winterspelen van 2029 mag organiseren. Xi Jinping was onlangs bij hem op visite. Één ding werd duidelijk: Amerika moet zijn invloed in die regio gaan delen met China. De ‘Groene’ Annalena Baerbock gaat intussen door met haar ‘feministische buitenlandpolitiek’. Ja, mijn sympathie heeft zij maar … ik denk bij Europa wel eens aan welvarende kinderen in een veilige villawijk die beginnen te vermoeden dat het verderop een stuk rauwer toegaat.