Citaat van de maand: “It’s an honor to serve you in this volunteer position to make Greenland a part of the US.” (Louisiana’s gouverneur Jeff Landry tot zijn president)
***
Fris het nieuwe jaar in
Het jaar 2026 is vijf dagen oud en één voorspelling kan al genoteerd worden: de door president Trump voorspelde zelfvernietiging van de Europese beschaving vindt dit jaar niet plaats. We zitten op 1500 jaar (West-)Europese beschaving. 2500 jaar zelfs als je rekent vanaf de Griekse klassieke periode. Longue durée noemde historicus Fernand Braudel dat. Trumps presidentschap zou hij hooguit gezien hebben als een ‘gebeurtenis’.
In een briljant artikel zegt Dalibor Rohac die senior fellow is bij het American Enterprise Institute, ook naar Amerikaanse maatstaven een rechtse organisatie:
“The suggestion that the EU represents a dead end in Europe’s civilization betrays a profound ignorance of the continent’s history. (…) Since the fall of the Roman Empire, Europe has always been balancing cultural and political unity and diversity, and its succession of unwieldy quasi-federal institutions are a part of that. Far from being an aberration, the EU continues in the tradition of the Holy Roman Empire, the Hanseatic League or the Polish-Lithuanian Republic.”
Amerika in 2025
Californische tech-miljardairs braken door op verschillende fronten. Hun investeringen compenseerden nog het verval van de puur industriële sector in Amerika. De onderlinge concurrentie is daar moordend. Maar de doorbraak van Musk c.s. op een hoger niveau – de politieke macht in Washington – is niet conform het handboek vrije markt. Zelfs de oude ’Epstein-elite’ van Democraten en Republikeinen legde het af tegen de tech-bros die hun eigen (vice-)president naar voren schoven. Ten oosten van ons bracht de oorlog in Oekraïne de zwakke punten van het Amerikaanse militair-industrieel complex aan het licht. En, minder opvallend was er de veenbrand genaamd BRICS die knabbelt aan macht van de dollar.
Europa in 2025
Er was ook een veenbrand onder het ‘eigen volk’: de Europese varianten op MAGA zoals AfD, Front National en Reform UK. De politieke reacties daarop zijn krampachtig (Duitsland), zoekend-elitair (Frankrijk) of zonder meer chaotisch (VK). De stabiliteit die Meloni’s Broeders van Italië brachten – tot voor kort “neo-fascistisch”, inmiddels met een stabiele pro-EU en euro-vriendelijke politiek – stemt tot nadenken. De morele gidsfunctie die Europa nog wel had struikelde definitief over de genocide in de Gazastrook.
Minder opvallend: de nucleaire dreiging kwam terug van weggeweest. Plaatsing van middellange-afstand raketten met Duitsland als lanceerplatform, Duitse oorlogsretoriek, aanvallen op Russische atoombommenwerpers en op aan Rusland gerelateerde schepen. Hoe groter de interne verwarring – in Duitsland en VK vooral – hoe groter de risicobereidheid en hoe pijnlijker de afwezigheid van een consistent verhaal. China botste met de Nederlandse minister van Economische Zaken en won.
Europa in 2026?
De marginalisering van de NAVO is gaande. Wat nu? “De bewapening van Europa moet over drie-vier jaar op orde zijn. Als Rusland Oekraïne verovert dan lokt voor hen Europa.” Een duidelijk verhaal maar het lekt aan alle kanten. Ik zou eerder zeggen: Als de stervende Navo doorgaat met acties op Russisch grondgebied dan volgen in 2026 Russische acties directer gericht op Europa. Het goede nieuws is drieledig, lijkt mij. 1. De beleidschaos in Washington zet Europa in beweging. 2. De economische druk vanuit China dwingt Europa tot meer realisme. 3. Het ‘andere Amerika’ – de universiteiten, de non-profit wereld, de niet-fascistoïde meerderheid binnen de Maga-beweging, de middenklasse die zijn geld ziet wegvloeien naar de miljardairs, etc. – is niet zomaar verdwenen.
Valt de Europese Unie uit elkaar? Niet waarschijnlijk. Al zullen de interne spanningen hoog oplopen. De anti-Russische retoriek overtuigt het publiek in Noordwest-Europa niet meer echt en in Zuid-Europa en Frankrijk nog minder. Als Friedrich Merz zo doorgaat, gesteund door de bloedeloze SPD verdient hij eind 2026 de AfD als partner. Wat ‘extreem-rechts’ werkelijk zal doen kom je pas te weten als zij regeringsverantwoordelijkheid dragen. Maar dit jaar zullen de regeringen in de Europese Unie (Merz en Starmer voorop als zij willen overleven) afscheid moeten nemen van het verhaal van het ‘vereende’ Oekraïne dat Rusland nog wel drie jaar “kan bezig houden”.
Spektakel op langzaam verschuivende aardplaten
Hoe het ook zij, het verband tussen nauwelijks zichtbare lange termijn trends en spectaculaire actuele gebeurtenissen is alleen achteraf te bepalen. Sterker nog: de ‘ondergang van het Romeinse Rijk’ bijvoorbeeld – zo las ik op mijn favoriete website over de oudheid – wordt door verschillende historici nu, na anderhalf duizend jaar, ‘gedateerd’ ergens tussen het einde van de tweede tot en met de zevende eeuw na Christus. Europa is daarna toch maar weer mooi opgekrabbeld en heeft een infrastructuur – van transportroutes tot rechtsstaat, van bedrijven, goed bestuur en publieke voorzieningen tot universiteiten – die voorlopig nergens geëvenaard gaat worden.
